Học pinyin và 4 thanh điệu tiếng Trung: hướng dẫn cho người Việt mới bắt đầu

Nội dung bài viết

Pinyin (拼音) là hệ thống phiên âm chữ Hán bằng chữ cái Latinh, và là “chìa khóa” để bạn đọc được mọi chữ Hán mới. Tin tốt là người Việt có lợi thế rất lớn: tiếng Việt vốn là ngôn ngữ có thanh điệu, nên tai và miệng bạn đã quen với việc lên xuống giọng.

Pinyin gồm những gì?

Mỗi âm tiết trong pinyin thường gồm thanh mẫu (phụ âm đầu), vận mẫu (phần vần) và thanh điệu.

• Thanh mẫu: có 21 phụ âm đầu như b, p, m, f, d, t, n, l, g, k, h, j, q, x, zh, ch, sh, r, z, c, s.

• Vận mẫu: hơn 30 vần, gồm vần đơn (a, o, e, i, u, ü), vần kép (ai, ei, ao, ou…) và vần có âm mũi (an, en, ang, eng…).

• Thanh điệu: 4 thanh chính và một thanh nhẹ.

4 thanh điệu và cách so sánh với tiếng Việt

• Thanh 1 (ā): cao, đều và kéo dài, gần giống thanh ngang nhưng ở âm vực cao. Ví dụ: 妈 (mā) – mẹ.

• Thanh 2 (á): đi lên từ trung bình lên cao, gần với thanh sắc. Ví dụ: 麻 (má) – gai, tê.

• Thanh 3 (ǎ): hạ thấp xuống rồi nhích lên, gần cảm giác của thanh hỏi nhưng trầm hơn. Ví dụ: 马 (mǎ) – ngựa.

• Thanh 4 (à): rơi dứt khoát từ cao xuống thấp, gần giống giọng ra lệnh. Ví dụ: 骂 (mà) – mắng.

• Thanh nhẹ: đọc ngắn, nhẹ, không có dấu. Ví dụ: 吗 (ma).

Lưu ý: đây chỉ là cách so sánh gần đúng để dễ hình dung. Thanh điệu tiếng Trung và tiếng Việt không trùng khớp hoàn toàn, nên cần nghe và nhại lại theo người bản ngữ.

Ví dụ cổ điển: mā má mǎ mà (妈, 麻, 马, 骂). Chỉ khác thanh điệu mà nghĩa đã hoàn toàn khác.

Quy tắc biến điệu cần biết

• Hai thanh 3 đi liền: thanh 3 đầu đọc thành thanh 2. Ví dụ 你好 viết là nǐ hǎo nhưng đọc là ní hǎo.

• 不 (bù) trước thanh 4: đọc thành bú. Ví dụ 不是 đọc là bú shì.

• 一 (yī) thay đổi theo thanh phía sau: trước thanh 4 đọc yí (一个), trước thanh 1, 2, 3 đọc yì (一天, 一年, 一起).

Những lỗi người Việt hay gặp

• Nhầm z, c, s với zh, ch, sh: nhóm zh, ch, sh cần cuộn lưỡi, còn z, c, s thì đầu lưỡi đặt sau răng.

• Nhầm j, q, x: đây là nhóm âm lưỡi mặt, không giống “gi, ch, x” tiếng Việt hoàn toàn.

• Âm ü: tròn môi như phát âm “u” nhưng giữ lưỡi vị trí âm “i” (gần giống “uy” kéo dài).

• Âm bật hơi (p, t, k): cần có luồng hơi thoát ra rõ, khác với b, d, g.

• Đọc phẳng, không rõ thanh điệu: nhiều người đọc “theo tiếng Việt” nên thanh điệu bị sai.

Cách luyện pinyin mỗi ngày

• Dành 15 phút mỗi ngày nghe và nhại lại từng âm tiết, rồi đến từ hai âm tiết.

• Ghi âm giọng mình rồi so sánh với bản gốc để tự chỉnh.

• Tập các cặp tối thiểu (zi – ci, zhi – chi, ma – mà) để tai nhận ra khác biệt.

• Dùng bàn phím gõ pinyin để vừa nhớ cách đánh vần, vừa nhận mặt chữ Hán.

• Nhờ giáo viên hoặc người bản ngữ nghe và sửa ít nhất mỗi tuần một lần.

Phát âm chuẩn ngay từ đầu

Trong tiếng Trung, phát âm sai thanh điệu có thể khiến người nghe hiểu sang nghĩa khác. Học trực tiếp với giáo viên sẽ giúp bạn được sửa ngay từng âm, tránh hình thành thói quen sai.

Bạn muốn được xếp lớp đúng trình độ và có người sửa phát âm, sửa bài? Gọi 0977.193.334 hoặc nhắn Zalo ChinaTalk để đăng ký học thử miễn phí tại Tầng 4, số 14 Nguyễn Cảnh Dị, Định Công, Hà Nội.